Wat is Stress?

Stress is een vorm van spanning die in het lichaam optreedt als reactie op externe prikkels, gevolgd door een patroon van fysiologische reacties.

Er zijn diverse stressoren:

Stimulus- en of omgevingscondities: lawaai, slaapgebrek, alcohol, hitte, …
Werkdruk: mentale inspanning, verhoogde werkdruk, …
Emoties: dreiging van gevaar, straf, verlies van geliefde, ontslag, …
Prestatie: er blijkt een (omgekeerd) kromlijnig verband te bestaan dusen de sterkte van een stressor en het prestatieniveau

Wat zijn de gevolgen van stress:
Gevolgen van stress voor de gezondheid en de persoonlijkheid van uw medewerkers worden op vandaag onderschat.

Stress ondermijnt de weerstand en is één van de belangrijkste oorzaken van ziektes. Recente studies tonen aan dat 9% van de Belgische beroepsbevolking last heeft van burn-out klachten. Burn-in, burn-out, zijn geen hype of taboe, maar bittere ernst.

Stress heeft ook een grote invloed op efficiëntie.

Mensen bekijken de realiteit door stress door een gekleurde bril, zien zaken negatiever en emotioneler. Bijkomend effect van stress is dat uw medewerkers onder hun werkelijk niveau
functioneren.
Teveel energie gaat verloren in gehaast bezig zijn, piekeren, overmatig plannen, onjuist reageren in stressvolle situaties.
De persoon in kwestie, alsook zijn omgeving, merken meestal de signalen van stress en burn-in niet op. Waardoor het meestal te laat is en men al in een stadium van burn-out
beland is. Proactief omgaan met stress release is dus geen overbodige luxe maar een must.

 

Wat is een burn-out?

Definitie volgens Maslach 1986, Freudenberger, 1974
Burn-out is defined is a state of
1) emotional exhaustion
2) depersonalisation
3) low esteem of own competences

Definitie volgens Philippe Corten, psychiater en hoofd van de stresskliniek van het Brussels Bruggeman ziekenhuis:

o Hoogste schaal op de menselijke stressbarometer.

o Je bent veerkrachtig, maar plots springt de veer (positieve of negatieve gebeurtenis) en gaat je stressgehalte in het rood tot een niveau waarop je het niet meer aankan.

In mijn studies als Stress Formatting parcticioner heb ik mijn thesis geschreven rond Burn-out.
Ik heb hier ook een stuk geschreven rond de tijdlijn van een Burn-out. Lees hieronder er meer over.

Als we dit omzetten in een tijdlijn volgens het model van Hans Selye dan komen we tot dit resultaat:

(Tekening Sylvia)

Als we spreken over de tijdsfase van Burn-out dan zou ik het willen hebben over de volgende fases:

• 1. Alarmfase

• 2. Adaptatiefase of weerstandsfase

• 3. Uitputtingsfase

o 3A: fase voor de crash

o 3B: fase na de crash

Zoals ik reeds melde in mijn eindwerk, ben ik het niets eens dat een burn-outenkel kan voorkomen in werksituaties. In mijn ogen is een Burn-out meer gelinkt aan een type persoonlijkheid en temperament. Wat betekent dat gelijk welke situatie, privé, of werk, die iets triggert bij de persoon kan leiden tot een burn-out.

Fase 1: de alarmfase

In de alarmfase gebeurt er iets in het leven van de persoon (werk, privé) waardoor de persoon stress ervaart en zich aanpast aan de situatie.

Fase 2: de adaptatiefase

Dit is de fase waar de stressor van lange duur is. In mijn ogen is dit een heel belangrijke fase. Ik benoem die fase ook als inburn-fase, je brandt figuurlijk op vanbinnen.

Hier begin je ook al allerlei symptomen te vertonen van een burn-out maar het proces is iets makkelijker om te keren. Persoonlijk heb ik ervaren dat de adaptatiefase vaak niet gezien wordt. De persoon in kwestie wil het niet geweten hebben en/of toegeven, en of de omgeving het niet ziet is maar de vraag. De belangrijkste reden waarom de persoon het niet wil zien of beseft, is omdat ze nog in hun ogen in een heel goede periode zitten. Ze krijgen veel resultaten uit hun omgeving waardoor ze energie krijgen en leven op de“dopamine”, bepaalde drive en draaien maar verder door in dit systeem. Op dit moment voelen ze zich ook nog steeds gevoed door de buitenwereld, de cirkel van betrokkenheid. Wat ze niet zien is dat ze binnenin aan het opbranden zijn.

In deze fase is het dan ook “5 voor 12” zeg ik tegen de mensen.

Fase 3: de uitputtingsfase

De uitputtingsfase kunnen we dus opsplitsen in 2 fases:

o fase voor de crash

o fase na de crash

Fase voor de crash:

In deze fase lopen de mensen heel vermoeid … ze slepen zich voort en kunnen eigenlijke niet meer functioneren. Typisch in deze fase is het steeds verminderd zelfvertrouwen, het cynisme m.a.w. het glas is steeds half leeg enhet heel moe zijn. Dit is reeds een heel alarmerende fase, maar toch beseffen mensen hier nog steeds niet dat ze beter stoppen. Het grote verschil met deze fase en de volgende fase is volgens mij dat er toch nog energie is voor andere domeinen vb. hobby’s, vrienden, … niet dat je nog veel energie hebt om actief iets te doen maar mentaal kan je nog aan andere dingen denken.

Fase na de crash:

In mijn ervaring komt dit van het één op het andere moment. Het overvalt je bij wijze van spreken. Sommige mensen omschrijven dit “als het licht gaat plots uit” of “de stekker” wordt uitgetrokken. Ik vind dit een zeer goede omschrijving van hoe het werkelijk aanvoelt. In deze fase heb je ook geen energie meer om aan andere zaken te denken… je hebt gewoon geen energie meer voor iets. Ik maak nog eens een korte omschrijving hoe het bij mij voelde. Op dat moment kan je niets meer en weet je niets meer. Je leven bestaat hoofdzakelijk uit slapen. Lezen is moeilijk, na één regel lezen weet je precies al niet meer waar het omgaat. Alsook eenvoudige redeneringen of optelsommen lukken niet meer. Soms is het zelfs zo erg dat je op bepaalde woorden niet meer komt. Je hersenen lijken wel een regressie gemaakt te hebben naar je peutertijd. Ook je energie is volledig weg … de trap naar boven lukt al niet meer in éénkeer. En naar de toekomst kijken is voor iemand die in deze fase zit teveel gevraagd … het hetgene wat die persoon vooral bezig houdt is hoe kom ik de dag door …